الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )
31
رسائل شيخ انصارى ( فارسى )
2 - يادگيرى برخى از احكام نيز به خاطر نادر الوقوع بودنشان بر مكلّف واجب نيست چرا كه مكلّف عادة و به طور معمول امكان حدوث آن را نمىدهد ، مثل غرق شدن فردى در حين نماز مكلّف ، و يا ورود عقرب و يا مار در مكان نماز او . . . حال : 1 - اگر آن امرى كه در اثناء نماز مكلّف رخ داده و سبب ترديد او مىشود كه ادامه دهد و يا قطع كند از احكامى باشد كه قبل از عمل واجب التعليم است ، مكلّف بايد در همانجا عبادت را قطع كرده و با قصد وجه جزمى يك عمل كامل انجام دهد . چرا ؟ زيرا كسى كه حكم چنين امرى را نگرفته ، مقصّر است ، و شرع مقدّس به مقصر سخت گرفته است . 2 - و چنانچه آن حادث از قسم دوم يعنى احكامى است كه واجب التعليم نيست ، مكلّف مىتواند با بناگذارى مذكور ، عمل را ادامه داده به اتمام برساند ، سپس تفحّص نمايد : اگر عملش صحيح و مطابق با واقع بود كه فهو المطلوب و الّا اگر باطل بود بايد آن را اعاده كند . چرا ؟ زيرا مقصّر نيست و شريعت در حق غير مقصّر تخفيف قائل شده است . ذكر مطالبي كه گذشت در يك گفتمان ساده با شيخ جناب شيخ موضوع بحث در اينجا چيست ؟ در شرايط عمل به اصول عمليه از جمله اصل احتياط است . شرايط عمل به اصل احتياط چيست ؟ هيچ شرطى ندارد ، و كسى كه عمل به احتياط نمايد عملش نيكو و پسنديده است . پس انما الكلام در چيست ؟ در تحقّق موضوع احتياط است ، بدين معنا كه احتياط تو واقعا احتياط باشد و لذا اگر در اين مورد ايرادى وارد شود در جايى است كه نيازى به احتياط شما نيست . مراد از پاسخ اخير چيست و چه امرى از آن فهميده مىشود ؟ برخى گفتهاند كه چرا احتياط نيازمند به يك شرط است و آن فحص از دليل است قبل از احتياط . يعنى چه ؟ يعنى : اگر مجتهدى ادلّه را بررسى كند و چنانچه مقلّدى به رسالهء مرجعت رجوع نما اگر دستورى راجع به مسئله پيدا نكردى آنگاه عمل به احتياط كن .